Agresja u dzieci

Autor: mgr Monika Adamowicz

Agresja w ostatnich latach stała się zjawiskiem powszechnym oraz ponad kulturowym. Swoim zasięgiem obejmuje zarówno wszystkie grupy wiekowe, jak również występuje w każdym społecznym środowisku. Do tego typu zachowań dochodzi w miejscach, takich jak szkoły, przedszkola oraz inne miejsca publiczne. Agresję obecnie wykazują zarówno chłopcy jak i dziewczynki. Ujawnienie przyczyn wzrastającej fali agresywnych zachowań jest trudne i niejednoznaczne. Większość badaczy przyjmuje wieloczynnikową teorie genezy agresji. Przejawy agresji obserwujemy już u małych dzieci.

„We współczesnej psychologii agresję definiuje się jako zachowania fizyczne lub werbalne skierowane przeciw komuś lub czemuś albo jako zachowania podejmowane z zamiarem skrzywdzenia lub zniszczenia. Przedmiotem agresji mogą być inni ludzie, zwierzęta, rośliny, przedmioty oraz instytucje, normy i idee, albo sam podmiot. Agresja obejmuje zarówno atak fizyczny jak i słowny np. krytyki, wyzwiska, groźby, wyśmiewanie, lekceważenie, obmawianie itp.”.

Niektórzy definiują agresje jako pewien stan uczuć, przeżywany przez każdego człowieka w odmienny sposób, chociaż jest przez ludzi jednakowo nazywany. Patrząc na zjawisko agresji pod kątem fizycznym można wywnioskować, ze wszyscy ludzie mają taką samą reakcję czyli wszystkie pobudzenia charakteryzuje podwyższenie poziomu adrenaliny, który powoduje powstawanie konkretnych uczuć i emocji. Natomiast te uczucia prowadzą do agresji, kiedy u jednostki zaczyna się tego typu proces, decydują oddziaływania środowiskowe oraz wrodzone skłonności takie jak temperament.

Małe dzieci dopiero zaczynają uczyć się reguł i zasad panujących w społeczeństwie. Dlatego często dochodzi miedzy nimi do konfliktów, co wynika z braku rozumienia określonych praw panujących w relacjach interpersonalnych. Dzieci nie potrafią wyrazić sprzeciwu w inny sposób niż poprzez agresję fizyczną albo słowną. Rozpowszechnieniu się zjawiska agresji już u małych dzieci niewątpliwie sprzyja rozwój nowoczesnych technologii i mass media, postępowanie bohaterów uczy dzieci określonych zachowań w danej sytuacji.

Obecnie najskuteczniejszą metodą walki z agresja wśród dzieci jest edukacja, nauka
rozwiązywania konfliktów, ale w sposób nie agresywny. Aby pomóc dziecku wyzbyć się agresywnych zachowań trzeba nauczyć go innego sposobu wyrażania własnych emocji i uczuć. Jest to trudny i złożony proces, powinni w nim brać udział zarówno rodzice jak i nauczyciele. Ważne jest, aby problem agresji u małych dzieci nie został zbagatelizowany, ponieważ w przyszłości może się rozwinąć i przynieść negatywne konsekwencje.

BIBLIOGRAFIA:
1. G. Rudkowska, Agresja u dzieci , [W:] Agresja i przemoc we współczesnym świecie, J. Kuźma, Z. Szarota (red.), Wydawnictwo Text, Kraków 1998.
2. J. Rumpf, Krzyczeć, bić, niszczyć: Agresja u dzieci w wieku do 13 lat, Gdańskie
Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2008.